Upadłość konsumencka 2026 — kto może ogłosić, ile kosztuje, ile trwa

Autor: adw. Krzysztof Burzyński · Aktualizacja: 1 maja 2026

Komornik na koncie. Pożyczki na pożyczki. Dziesiątki tysięcy długu, których nigdy nie spłacisz. Upadłość konsumencka to procedura, która realnie umarza większość Twoich zobowiązań i pozwala zacząć od nowa. Pokazuję — bez upiększeń — kto może z niej skorzystać, ile to kosztuje, ile trwa i czy w Twoim przypadku ma sens.

Kto może ogłosić upadłość konsumencką

Procedura jest dostępna dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, które stały się niewypłacalne. Niewypłacalność = trwałe zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (kodeks: opóźnienie w płatnościach przekraczające 3 miesiące).

Po reformie z 2020 r. nie bada się już winy dłużnika w doprowadzeniu do niewypłacalności na etapie ogłaszania upadłości. To kluczowa zmiana — wcześniej sąd odmawiał, jeśli dłużnik "lekkomyślnie zaciągał zobowiązania". Teraz ocena następuje dopiero przy ustalaniu planu spłaty (i ma wpływ na czas trwania planu, nie na samą możliwość upadłości).

Z procedury NIE mogą skorzystać:

• Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą (mogą po jej zamknięciu).
• Wspólnicy spółek jawnych, partnerskich, komandytowych odpowiadających całym majątkiem.
• Rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne (ale są wyjątki — sprawa indywidualna).

Ile kosztuje upadłość konsumencka — wszystkie składniki

1. Opłata sądowa od wniosku

30 zł. Tak — trzydzieści złotych. To stała opłata, ustalona w ustawie. Nie ma żadnego "stosunku do długów" jak w sprawach cywilnych. Najtańsza opłata sądowa, jaką znam.

2. Wynagrodzenie syndyka

Tu się robi drożej. Syndyk to osoba, która w postępowaniu zarządza Twoim majątkiem i prowadzi sprawę. Jego wynagrodzenie ustala sąd na podstawie tabeli ustawowej:

• Postępowanie uproszczone (typowe dla osób bez majątku) — od ok. 1/4 do 2-krotności przeciętnego wynagrodzenia (w 2026 r. ≈ 2 500-20 000 zł).
• Postępowanie standardowe — wynagrodzenie wyższe, jeśli jest dużo majątku do likwidacji.

Wynagrodzenie syndyka pokrywane jest z masy upadłości (czyli z Twojego majątku po jego sprzedaży). Jeśli majątku nie ma — pokrywa Skarb Państwa, a kwota ta wraca w planie spłaty.

3. Wynagrodzenie adwokata

Tu mocno różnie — od kilkuset zł za samo napisanie wniosku do kilku tysięcy za pełną reprezentację:

• Sam wniosek — typowo 1500-3000 zł netto. Dobre, jeśli sprawa jest prosta i wiesz, że dasz radę dalej sam.
• Pełna reprezentacja (wniosek + reprezentacja na posiedzeniach + kontakt z syndykiem + opieka w toku planu spłaty) — typowo 3000-6000 zł netto. Bezpieczniejsze, gdy sprawa jest skomplikowana albo masz dużo wierzycieli.

Razem — typowy koszt

Dla osoby bez większego majątku (mieszkanie wynajmowane, stara samochód, brak oszczędności):

• Opłata sądowa: 30 zł
• Adwokat (wniosek): 1500-3000 zł
• Razem na "wejście w sprawę": ~1500-3000 zł
• Wynagrodzenie syndyka pokryje Skarb Państwa, a Ty zwrócisz to w planie spłaty (rozłożone na lata).

Jakie długi obejmuje upadłość — a jakich NIE umorzy

Co podlega umorzeniu (większość codziennych długów)

• Kredyty bankowe (gotówkowe, hipoteczne, samochodowe, kart kredytowych).
• Pożyczki pozabankowe (chwilówki, parabanki).
• Pożyczki od osób prywatnych.
• Zaległości czynszowe.
• Niezapłacone faktury (np. media, telefon, internet).
• Mandaty cywilne.
• Zobowiązania podatkowe i ZUS (z pewnymi wyjątkami).
• Stare zobowiązania (nawet sprzed 20 lat) — jeśli jeszcze figurują.

Czego upadłość NIE umorzy

Lista wyłączeń jest twarda:

• Alimenty — bez wyjątków. Także zaległe.
• Renty z tytułu odszkodowania za szkodę na osobie (np. po wypadku komunikacyjnym).
• Kary grzywny orzeczone w postępowaniu karnym.
• Obowiązek naprawienia szkody wynikający z popełnienia przestępstwa lub wykroczenia.
• Zobowiązania zaciągnięte z zamiarem oszustwa — zatajone we wniosku.
• Zobowiązania powstałe po dniu ogłoszenia upadłości — bieżące rachunki itd.

Jeśli głównym Twoim długiem są alimenty albo grzywny — upadłość nie pomoże. Trzeba szukać innych rozwiązań (rozłożenie na raty, umorzenie z kasy państwa).

Jak długo trwa upadłość konsumencka — pełen cykl

Etap 1: Ogłoszenie upadłości — 2-6 miesięcy

Od złożenia wniosku do postanowienia sądu. Czas zależy od obciążenia konkretnego sądu rejonowego. Po ogłoszeniu upadłości:

• Egzekucje są wstrzymane.
• Komornik nie może dalej działać.
• Wierzyciele zgłaszają roszczenia syndykowi (a nie Tobie).
• Twoim majątkiem zarządza syndyk — Ty nie możesz nim swobodnie dysponować.

Etap 2: Likwidacja majątku — 3-12 miesięcy

Syndyk sprzedaje co się da (mieszkanie, samochód, drogie rzeczy). Z uzyskanych środków zaspokaja wierzycieli (proporcjonalnie). Niektóre rzeczy są zwolnione z licytacji — przedmioty codziennego użytku, ubrania, narzędzia pracy.

Mieszkanie/dom — w pewnych warunkach możesz zachować (przy postępowaniu uproszczonym osób z dziećmi sąd może nie zarządzać licytacji). Każdy przypadek indywidualnie.

Etap 3: Plan spłaty — 1 do 7 lat

Po likwidacji majątku, jeśli pozostały niespłacone zobowiązania (zwykle większość) — sąd ustala plan spłaty. Co miesiąc wpłacasz ustaloną kwotę (zwykle 5-30% Twoich dochodów ponad minimum egzystencji) na rzecz wierzycieli.

Czas trwania planu zależy od stopnia "winy" w doprowadzeniu do niewypłacalności:

• Bez winy (np. choroba, utrata pracy) — do 3 lat.
• Lekkomyślność (np. zaciąganie pożyczek bez planu spłaty) — od 3 do 7 lat.
• Umyślność / rażące niedbalstwo (np. zatajanie majątku) — sąd może odmówić umorzenia.

Etap 4: Umorzenie reszty zobowiązań

Po wykonaniu planu spłaty (lub w niektórych przypadkach bez niego — np. trwała niezdolność do pracy) sąd umarza pozostałe długi. Stajesz się wolnym od długów.

Sumarycznie: cała procedura zajmuje typowo 3-8 lat, z czego najdłuższa część to plan spłaty. Już od momentu ogłoszenia upadłości (1-6 miesięcy od wniosku) komornik przestaje działać i masz spokój.

Jak wygląda procedura — krok po kroku

Krok 1: Konsultacja i analiza

Przegląd umów, wezwań do zapłaty, tytułów wykonawczych, sytuacji majątkowej. Decyzja: czy upadłość ma sens? Czasem nie ma — np. gdy długi to głównie alimenty, albo gdy masz na koncie majątek znacznie przewyższający długi.

Krok 2: Przygotowanie wniosku

Wniosek o ogłoszenie upadłości to obszerny dokument. Wymaga:

• Pełnego wykazu wierzycieli (z adresami, kwotami, podstawą długu).
• Wykazu majątku.
• Wykazu dochodów z ostatnich 5 lat.
• Spisu czynności prawnych z ostatnich 12 miesięcy (sprzedaż, darowizny — sąd sprawdza, czy nie wyzbywałeś się majątku przed upadłością).
• Opisu okoliczności prowadzących do niewypłacalności.

Każdy błąd albo brakująca informacja = wezwanie do uzupełnienia, wydłużenie procedury, czasem oddalenie wniosku.

Krok 3: Posiedzenie sądu

Sąd rozpoznaje sprawę zwykle bez Twojej obecności (na posiedzeniu niejawnym). W bardziej złożonych sprawach możliwe jest wezwanie na rozprawę.

Krok 4: Postanowienie o ogłoszeniu upadłości

Sąd ogłasza upadłość, wyznacza syndyka. Egzekucje wstrzymane.

Krok 5: Postępowanie z syndykiem

Syndyk kontaktuje się z Tobą, ustala stan majątku, przyjmuje zgłoszenia wierzycieli, sporządza listę. Po likwidacji składa sprawozdanie sądowi.

Krok 6: Plan spłaty

Sąd ustala plan na podstawie Twoich dochodów i sytuacji życiowej.

Krok 7: Umorzenie

Po wykonaniu planu — postanowienie o umorzeniu pozostałych zobowiązań.

Najczęstsze obawy klientów — i prawda

"Stracę wszystko, w tym mieszkanie"

Niekoniecznie. Przy postępowaniu uproszczonym osób bez znaczącego majątku często mieszkanie nie jest licytowane (zwłaszcza przy obecności dzieci). Mieszkanie wynajmowane — całkowicie bezpieczne. Mieszkanie z hipoteką — bank i tak je zlicytuje, jeśli nie spłacasz; upadłość niczego nie pogarsza.

"Komornik dalej będzie ścigał"

Nie. Od dnia ogłoszenia upadłości wszystkie egzekucje są wstrzymane z mocy prawa. Komornicy muszą oddać sprawy syndykowi.

"Stracę pracę / nikt mnie nie zatrudni"

Nie. Pracodawca nie ma prawa zwolnić Cię z powodu upadłości. Praktycznie żaden pracodawca nie sprawdza tego rejestru. Jedyne ograniczenie: niektóre zawody (np. członek zarządu spółki, doradca podatkowy, syndyk) mogą wymagać niekaralności w postępowaniu upadłościowym.

"Kredytu już nigdy nie dostanę"

Przez kilka lat — utrudnione. Po umorzeniu zobowiązań i upływie kilku lat (zwykle 3-5) banki stopniowo wracają. Dla wielu klientów to żadna strata — sens upadłości jest właśnie w tym, że nie potrzebują już kredytów konsumenckich.

"Wstyd, znajomi się dowiedzą"

Rejestr upadłości jest publiczny, ale nikt go nie przegląda na potrzeby plotek. Praktycznie nikt z Twojego otoczenia się nie dowie, jeśli sam nie powiesz.

Najczęściej zadawane pytania

Czy upadłość obejmie również moje wspólne długi z małżonkiem?

Tylko Twoją część (jeśli jesteś dłużnikiem solidarnym). Małżonek dalej odpowiada za swoją część zobowiązań. Czasem warto rozważyć upadłość obojga małżonków.

Czy mogę pracować w trakcie upadłości?

Tak — i powinieneś. Twój dochód jest podstawą planu spłaty. Część dochodu (powyżej minimum egzystencji) idzie na spłatę zobowiązań, reszta pozostaje na Twoje życie.

Czy mogę kupować rzeczy, podróżować?

Drobne wydatki — tak (z części dochodu, która nie jest objęta planem spłaty). Większe (samochód, droga podróż) — wymagają zgody sądu / syndyka.

Co z długami współmałżonka, który nie ma upadłości?

Wpływają na sprawę pośrednio — np. komornik egzekwujący długi małżonka może zająć Twoje wspólne dochody. To często sygnał, że upadłość warto rozważyć dla obojga.

Czy upadłość wpisuje się do CV?

Nie. Nie jest karana, nie pojawia się w zaświadczeniu o niekaralności. Jest tylko w rejestrze upadłości (publicznym, ale rzadko sprawdzanym).

Co z BIK?

Wpis o upadłości pojawia się w BIK i zostaje przez 5 lat od dnia umorzenia zobowiązań. To ogranicza dostęp do kredytu, ale nie blokuje go absolutnie.

Zobacz też

• Specjalizacja: upadłość konsumencka
• Sprawy cywilne