Upadłość konsumencka — jak złożyć wniosek krok po kroku
Autor: adw. Krzysztof Burzyński · Publikacja: 21 lipca 2026
Złożenie wniosku o upadłość konsumencką to pierwszy i najważniejszy krok na drodze do oddłużenia. Od 2020 roku procedura jest znacznie bardziej dostępna — zniknął wymóg „niezawinionej niewypłacalności", który wcześniej zamykał drzwi przed wieloma dłużnikami. Dziś prawie każda osoba fizyczna, która nie może spłacać wymagalnych długów, może ubiegać się o ogłoszenie upadłości. Wnioski składa się wyłącznie elektronicznie przez Krajowy Rejestr Zadłużonych. W tym artykule wyjaśniam krok po kroku: kto może złożyć wniosek, do jakiego sądu, co wniosek musi zawierać i czego spodziewać się po złożeniu.
Kto może złożyć wniosek o upadłość konsumencką?
Upadłość konsumencka przeznaczona jest dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Dotyczy to zarówno pracowników, emerytów, rencistów, jak i osób bezrobotnych. Przedsiębiorcy, którzy wykreślili działalność z rejestru, również mogą ubiegać się o upadłość konsumencką — pod warunkiem, że w chwili składania wniosku nie prowadzą już działalności.
Jedyną merytoryczną przesłanką jest niewypłacalność — czyli stan, w którym dłużnik nie jest w stanie wykonywać swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W praktyce przyjmuje się, że jeśli opóźnienie w płatnościach przekracza 3 miesiące i dotyczy co najmniej dwóch wierzycieli, warunek niewypłacalności jest spełniony.
Przełomowa nowelizacja z marca 2020 r. zniosła wymóg badania winy dłużnika w powstaniu zadłużenia. Wcześniej sądy często oddalały wnioski osób, które zaciągały długi pochopnie albo na skutek nieudanych inwestycji. Dziś okoliczności powstania długu mają znaczenie wyłącznie dla długości ewentualnego planu spłaty wierzycieli — nie blokują samego ogłoszenia upadłości.
Wniosek może złożyć sam dłużnik. Co do zasady może go złożyć również wierzyciel — jednak w praktyce zdecydowana większość postępowań wszczynana jest na wniosek dłużnika.
Do którego sądu złożyć wniosek?
Właściwy jest sąd rejonowy — wydział gospodarczy ds. upadłościowych i restrukturyzacyjnych w okręgu, w którym dłużnik ma miejsce zamieszkania. Liczy się stałe centrum życiowe, a nie adres zameldowania ani miejsce czasowego pobytu. Jeśli dłużnik mieszka w Katowicach — składa wniosek do Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach. Jeśli mieszka w Gliwicach — do Sądu Rejonowego w Gliwicach.
Od 1 lipca 2021 r. wnioski składa się wyłącznie elektronicznie przez portal Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ) pod adresem krz.ms.gov.pl. Złożenie wniosku papierowego nie jest dopuszczalne i skutkuje wezwaniem do uzupełnienia braku, a następnie zwrotem sprawy.
Żeby skorzystać z KRZ, trzeba założyć konto i uwierzytelnić się za pomocą Profilu Zaufanego lub kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Profil Zaufany można założyć bezpłatnie przez bankowość elektroniczną lub w urzędzie — to znacznie szybsza ścieżka niż certyfikat kwalifikowany.
Opłata sądowa od wniosku wynosi 30 złotych — jest to jedna z najniższych opłat w całym systemie wymiaru sprawiedliwości. Uiszcza się ją przez system płatności dostępny w KRZ.
Co musi zawierać wniosek — obligatoryjne elementy
Formularz wniosku dostępny w systemie KRZ ma ustaloną strukturę, zgodną z art. 4912 Prawa upadłościowego. Wniosek musi zawierać:
- Dane dłużnika — imię, nazwisko, PESEL, adres zamieszkania, numer telefonu i adres e-mail do korespondencji z sądem.
- Aktualny wykaz majątku z przybliżoną wyceną każdego składnika — nieruchomości, pojazdy, środki na rachunkach bankowych, wartościowe przedmioty, udziały w spółkach, należności wobec osób trzecich.
- Spis wierzycieli — pełne nazwy lub imiona i nazwiska, adresy, rodzaj wierzytelności (umowa kredytowa, pożyczka, zaległości alimentacyjne, kary administracyjne itp.), wysokość należności głównej i odsetek.
- Wykaz zabezpieczeń — hipoteki, zastawy, przewłaszczenia na zabezpieczenie.
- Wykaz toczących się postępowań egzekucyjnych — sygnatura sprawy, komornik, wierzyciel.
- Informacja o mieszkaniu — czy dłużnik jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości; jeżeli tak, podaje jej wartość i obciążenia.
- Oświadczenie o prawdziwości i kompletności danych — złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Sąd bada wniosek pod kątem formalnym. Braki uzupełnia się w terminie 7 dni od doręczenia wezwania; nieuzupełnienie skutkuje zwrotem wniosku.
Wykaz majątku, długów i wierzycieli — jak go przygotować
Dokładny wykaz majątku i zobowiązań to najważniejsza część wniosku. Niekompletność lub niedokładność powoduje nie tylko wezwanie do uzupełnienia — w skrajnych przypadkach, gdy sąd stwierdzi celowe ukrywanie majątku, może odmówić oddłużenia.
Przy wykazie majątku uwzględnij: nieruchomości (mieszkanie, dom, działka — z adresem, numerem KW i szacunkową wartością rynkową), pojazdy (marka, rocznik, numer rejestracyjny, wartość), środki na rachunkach bankowych na dzień złożenia wniosku, obligacje, akcje, udziały, pożyczki udzielone innym osobom, wartościową biżuterię lub dzieła sztuki.
Przy wykazie wierzytelności zbierz wszystkie umowy kredytowe, wyciągi z kart kredytowych, umowy pożyczek — zarówno bankowych, jak i pozabankowych. Sprawdź swój raport w Biurze Informacji Kredytowej (BIK). Pamiętaj o długach publicznoprawnych: zaległościach w ZUS, US, mandatach karnych, alimentach. Każdego wierzyciela opisz osobno — z aktualnym adresem korespondencyjnym.
Jeśli wierzytelność trafiła do windykatora lub funduszu sekurytyzacyjnego, jako wierzyciela wskazujesz aktualnego właściciela długu, nie pierwotny bank. Informację o cesji znajdziesz w pismach od windykatora lub w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.
Pominięcie wierzyciela we wniosku nie usuwa jego wierzytelności, ale może świadczyć o działaniu w złej wierze i wpłynąć niekorzystnie na decyzję sądu w przedmiocie planu spłaty.
Załączniki — jakie dokumenty dołączyć do wniosku
Formularz KRZ pozwala na dodanie skanów lub zdjęć dokumentów jako załączników. Choć przepisy nie określają zamkniętej listy wymaganych załączników, w praktyce sądy oczekują:
- Umów kredytowych i pożyczkowych — oryginał lub kopia z widoczną datą i kwotą zobowiązania.
- Wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich 3–6 miesięcy — potwierdzają sytuację finansową dłużnika.
- Pism od komorników — zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, tytuły wykonawcze, zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji.
- Dokumentów dotyczących nieruchomości — aktu notarialnego nabycia, odpisu z księgi wieczystej, zaświadczenia o wysokości zadłużenia hipotecznego z banku.
- Dokumentów potwierdzających źródło dochodu — umowy o pracę, zaświadczenia o wynagrodzeniu, decyzji o przyznaniu renty lub emerytury, zaświadczenia z urzędu pracy.
- Raportu BIK — przydatny, gdy dłużnik nie pamięta wszystkich kredytów; raport imienny można pobrać bezpłatnie raz na 6 miesięcy.
Dokumenty skanujesz lub fotografujesz i wgrywasz jako pliki PDF lub JPG bezpośrednio w systemie KRZ. Sąd może zażądać oryginałów na późniejszym etapie postępowania.
Co się dzieje po złożeniu wniosku?
Po złożeniu wniosku przez KRZ sąd nadaje mu sygnaturę i przekazuje do referendarza sądowego lub sędziego, który bada jego kompletność. Jeśli wniosek zawiera braki, sąd wysyła wezwanie do uzupełnienia — odpowiedzi udzielasz wyłącznie elektronicznie przez KRZ.
Gdy wniosek jest kompletny, sąd rozpoznaje go na posiedzeniu niejawnym (bez udziału stron). Wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości lub — jeśli np. majątek nie wystarczy nawet na koszty postępowania — postanowienie o oddaleniu wniosku bądź o umorzeniu postępowania po jego wszczęciu. W praktyce, przy obecnym obciążeniu wydziałów, na postanowienie czeka się od 3 do 6 miesięcy.
Po ogłoszeniu upadłości sąd wyznacza syndyka, który przejmuje zarząd nad masą upadłości. Syndyk inwentaryzuje majątek, sprzedaje aktywa podlegające likwidacji i sporządza plan podziału środków między wierzycieli. Dłużnik traci możliwość samodzielnego rozporządzania majątkiem wchodzącym w skład masy — wszelkie decyzje majątkowe wymagają zgody syndyka.
Po zakończeniu likwidacji majątku sąd ustala plan spłaty wierzycieli — harmonogram spłat z bieżących dochodów dłużnika, trwający zazwyczaj od 12 do 36 miesięcy. W przypadkach, gdy dłużnik nie doprowadził do niewypłacalności umyślnie ani wskutek rażącego niedbalstwa, sąd może skrócić plan lub nawet umorzyć wszystkie pozostałe zobowiązania bez planu spłaty.
Po wykonaniu planu spłaty (lub po umorzeniu) sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu i umorzeniu zobowiązań. To moment oddłużenia — długi objęte postępowaniem przestają istnieć. Całe postępowanie — od złożenia wniosku do oddłużenia — trwa w Polsce przeciętnie 18–36 miesięcy. Więcej o kosztach i czasie trwania znajdziesz w artykułach o kosztach upadłości w 2026 r. oraz o procedurze i czasie trwania postępowania.
Najczęstsze braki formalne, przez które sąd zwraca wniosek
Poniżej zebrałem błędy, które najczęściej skutkują wezwaniem do uzupełnienia lub zwrotem wniosku:
- Brakujący numer PESEL — wniosek bez PESEL nie może być rozpoznany; sąd wzywa do uzupełnienia w pierwszej kolejności.
- Niekompletna lista wierzycieli — pominięcie choćby jednego wierzyciela (np. funduszu sekurytyzacyjnego, który odkupił dług od banku) lub brak aktualnego adresu wierzyciela.
- Brak wyceny składników majątku — wniosek musi zawierać szacunkową wartość, nawet jeśli jest ona symboliczna lub trudna do ustalenia. Wpisanie wartości zerowej bez uzasadnienia bywa kwestionowane.
- Pominięte postępowania egzekucyjne — każda sprawa komornicza musi być opisana z podaniem sygnatury i nazwy komornika.
- Brak załączników — sąd może zażądać dokumentów potwierdzających stan zadłużenia, gdy sama deklaracja we wniosku wydaje się niewystarczająca.
- Nieprawidłowe uwierzytelnienie wniosku — wniosek musi być podpisany elektronicznie (Profilem Zaufanym lub podpisem kwalifikowanym); brak podpisu to brak formalny skutkujący wezwaniem.
- Złożenie wniosku do niewłaściwego sądu — jeżeli dłużnik wskaże błędny wydział lub sąd spoza właściwości miejscowej, sprawa zostanie przekazana, co przedłuża procedurę.
Jeśli sąd wzywa do uzupełnienia braków, masz 7 dni na ich usunięcie licząc od dnia doręczenia wezwania przez KRZ. Termin jest nieprzekraczalny — po jego upływie wniosek zostaje zwrócony bez rozpoznania. Możesz wtedy złożyć nowy wniosek, ale tracisz czas, a egzekucje komornicze tymczasem trwają.
Najczęściej zadawane pytania
Gdzie składa się wniosek o upadłość konsumencką?
Wyłącznie elektronicznie przez portal Krajowego Rejestru Zadłużonych (krz.ms.gov.pl). Od 1 lipca 2021 r. złożenie wniosku papierowego jest niedopuszczalne. Wymagane jest konto potwierdzone Profilem Zaufanym lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
Czy mogę złożyć wniosek sam, czy potrzebny adwokat?
Przepisy nie wymagają pełnomocnika — wniosek można złożyć samodzielnie. W praktyce błędy formalne i niekompletne wykazy to najczęstsze przyczyny zwrotu wniosku. Adwokat weryfikuje kompletność dokumentów, właściwie opisuje majątek i wierzytelności, co minimalizuje ryzyko odrzucenia i opóźnień całego postępowania.
Ile czeka się na postanowienie sądu?
Teoretyczny termin to 2 miesiące od złożenia kompletnego wniosku. W praktyce przy obecnym obciążeniu sądów czas oczekiwania wynosi zazwyczaj 3–6 miesięcy. Po ogłoszeniu upadłości całe postępowanie — do wydania planu spłaty lub umorzenia długów — trwa zwykle 12–36 miesięcy.
Co jeśli sąd zwróci wniosek?
Sąd wzywa do uzupełnienia braków w terminie 7 dni. Nieuzupełnienie skutkuje zwrotem wniosku. Można wówczas złożyć nowy wniosek, jednak stracony czas ma znaczenie, jeśli równolegle trwają postępowania egzekucyjne. Warto od razu uzupełnić wskazane braki z pomocą adwokata, który szybko wskaże, czego brakuje.
Co dzieje się z moim majątkiem po ogłoszeniu upadłości?
Majątek dłużnika wchodzi w skład masy upadłości zarządzanej przez syndyka. Syndyk inwentaryzuje i sprzedaje aktywa, a uzyskane środki przeznacza na spłatę wierzycieli. Ustawowo chronione są środki na utrzymanie dłużnika i rodziny (kwota wolna odpowiadająca minimalnemu wynagrodzeniu za pracę), niezbędne sprzęty domowe oraz rzeczy osobiste.
Czy egzekucje są wstrzymane po złożeniu wniosku?
Sam wniosek nie wstrzymuje egzekucji automatycznie. Zawieszenie następuje dopiero z chwilą ogłoszenia upadłości przez sąd. Możliwe jest złożenie wniosku o zabezpieczenie (zawieszenie postępowań egzekucyjnych) jeszcze przed ogłoszeniem upadłości — sąd może je uwzględnić z urzędu lub na wniosek dłużnika złożony wraz z wnioskiem o upadłość.
Wniosek do sądu bez błędów formalnych
Kompleksowo poprowadzę sprawę upadłości konsumenckiej — od oceny sytuacji, przez przygotowanie wniosku i wykazów, aż do zamknięcia postępowania. Konsultacja online dostępna z każdego miejsca w Polsce i za granicą.