Jak stwierdzić nabycie spadku w Polsce nie wyjeżdżając z UK (lub innego kraju)?

Autor: adw. Krzysztof Burzyński · Aktualizacja: 30 kwietnia 2026

Zmarł rodzic albo dziadek w Polsce, a Ty od lat mieszkasz za granicą. Po zmarłym zostało mieszkanie, działka, oszczędności na koncie. Trzeba sprawę spadkową w Polsce „załatwić" — ale nie chcesz brać urlopu i lecieć do kraju na 2-3 rozprawy. Da się? Tak. W tym artykule pokazuję, jak to zrobić, krok po kroku.

Pierwsza decyzja: sąd czy notariusz?

W Polsce stwierdzenie nabycia spadku można uzyskać dwiema drogami:

• Akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza — szybki (jedno spotkanie), ale wymaga, żeby wszyscy spadkobiercy stawili się jednocześnie w tej samej kancelarii notarialnej. Jeśli choć jeden mieszka za granicą i nie może przylecieć — ta droga odpada.
• Postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku — trwa dłużej (kilka miesięcy), ale w pełni daje się przeprowadzić zdalnie przez pełnomocnika.

Dla osób mieszkających za granicą praktycznie zawsze wybieramy drogę sądową — nawet jeśli reszta rodziny jest w Polsce. Powód: nie da się uniknąć Twojej obecności u notariusza, a do sądu może pójść adwokat.

Krok 1: pełnomocnictwo dla adwokata

Bez pełnomocnictwa nikt nie poprowadzi za Ciebie sprawy. Dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku potrzebne jest pełnomocnictwo procesowe. Możesz je sporządzić na trzy sposoby:

1. W polskim konsulacie — najtaniej. Konsul potwierdza Twój podpis. Jadanie do Londynu, Manchesteru, Berlina czy Hagi to z reguły jeden dzień. Konsulat w UK pobiera obecnie kilkadziesiąt funtów za potwierdzenie.
2. U notariusza zagranicznego z apostille — droższe, ale wygodne, jeśli mieszkasz daleko od konsulatu. Notariusz spisuje pełnomocnictwo, a urząd właściwy w danym kraju nadaje apostille (Konwencja haska). Apostille jest uznawane w Polsce bez dodatkowych formalności.
3. Pełnomocnictwo zwykłe e-mailem — w niektórych typach spraw, ale w postępowaniach o stwierdzenie nabycia spadku sądy często wymagają poświadczenia podpisu, więc bezpieczniej zrobić to przez konsulat.

Krok 2: zebranie dokumentów

Niezbędne minimum:

• Akt zgonu spadkodawcy (oryginał lub odpis skrócony — adwokat pobiera w urzędzie, jeśli go nie masz).
• Akt urodzenia osoby dziedziczącej (czyli Twój) i ewentualnie akt małżeństwa, jeśli zmieniło się Twoje nazwisko.
• Akty stanu cywilnego pozostałych spadkobierców — adwokat ustali, kogo dotyczy postępowanie.
• Testament, jeśli istnieje. Skan wystarczy do wstępnej oceny; oryginał trzeba okazać w sądzie (otwarcie i ogłoszenie testamentu).
• Lista składników majątku — adres mieszkania, numery rachunków bankowych, numer KW (księgi wieczystej), informacja o pojazdach. To nie jest formalnie wymagane do samego postanowienia, ale potrzebne, żeby później skutecznie odebrać majątek.

Krok 3: złożenie wniosku do sądu

Wniosek składamy w sądzie rejonowym ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w Polsce. To zwykle sąd rejonowy w mieście, w którym był zameldowany lub mieszkał. Adwokat przygotowuje wniosek, który zawiera:

• oznaczenie wszystkich spadkobierców ustawowych i testamentowych,
• wskazanie podstawy dziedziczenia (ustawa lub testament),
• wykaz dokumentów,
• żądanie stwierdzenia, kto i w jakich częściach dziedziczy.

Krok 4: rozprawa

W typowej sprawie odbywa się jedna rozprawa. Adwokat reprezentuje Cię na sali sądowej. Sąd przesłuchuje pozostałych spadkobierców (jeśli są w Polsce) i odbiera tzw. zapewnienie spadkowe — oświadczenie o liczbie i tożsamości osób uprawnionych do spadku, o testamentach itd.

Twoje zapewnienie spadkowe — jeśli sąd uzna, że jest niezbędne — możesz złożyć:

• w polskim konsulacie w trybie międzynarodowej pomocy prawnej,
• przed sądem zagranicznym z udziałem konsula,
• w wyjątkowych wypadkach — przez wideokonferencję, jeśli sąd polski ją zarządzi.

Krok 5: postanowienie i co dalej

Po rozprawie sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Po jego uprawomocnieniu się (co do zasady 7 dni od doręczenia, jeśli nikt nie zaskarży) otrzymujemy odpis prawomocny. Dopiero z tym dokumentem można:

• zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego (formularz SD-Z2 — w 6 miesięcy, by skorzystać ze zwolnienia w I grupie podatkowej);
• uzgodnić wpis nowych właścicieli w księdze wieczystej;
• odebrać środki z rachunków bankowych;
• przepisać pojazd w wydziale komunikacji;
• przeprowadzić dział spadku, jeśli spadkobierców jest kilku i chcecie podzielić majątek.

Ile to trwa i kosztuje

Czas: typowo 3–6 miesięcy od złożenia wniosku do prawomocnego postanowienia (sprawy bezsporne). Sprawy z zagranicznym przesłuchaniem mogą się wydłużyć o kolejne 2–3 miesiące.

Opłaty sądowe: 100 zł za wniosek o stwierdzenie nabycia spadku + 5 zł za wpis spadkobiercy do rejestru. Wynagrodzenie adwokata ustalamy indywidualnie — w sprawach typowych jest to stała kwota, znana z góry.

Dla większości moich klientów z UK, Niemiec, Holandii i USA cała sprawa zamyka się w jednej wizycie w konsulacie (na pełnomocnictwo) i kilku rozmowach wideo ze mną. Do Polski nie trzeba lecieć.

Najczęstsze pułapki

• Spóźnienie się do urzędu skarbowego — w I grupie podatkowej masz 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia na zgłoszenie SD-Z2. Po tym terminie tracisz pełne zwolnienie z podatku od spadku.
• Brak komunikacji między spadkobiercami — jeśli rodzina się skłóci, samo stwierdzenie nabycia spadku to dopiero początek. Może się pojawić sprawa o dział spadku, o zachowek, o rozliczenie nakładów.
• Pominięcie testamentu — jeśli istnieje, nawet sporządzony „na karteczce" pismem ręcznym, ma znaczenie. Nie ukrywaj go i nie niszcz — to przestępstwo, a sytuacja prawna zwykle wcześniej czy później się wyjaśni.

Co dalej?

Jeśli Twój przypadek pasuje do scenariusza opisanego wyżej, zacznij od krótkiej konsultacji online. Po niej będziesz wiedzieć, jakie dokumenty musisz zebrać, ile potrwa Twoja sprawa i ile zapłacisz. Sama konsultacja jest płatna z góry — wiesz, ile kosztuje, zanim ją zarezerwujesz.

Zobacz też

• Odrzucenie spadku z zagranicy — jak to zrobić w 6 miesięcy?
• Zachowek dla Polaka mieszkającego za granicą
• Specjalizacja: prawo spadkowe