Jak stwierdzić nabycie spadku w Polsce nie wyjeżdżając z UK (lub innego kraju)?

Autor: adw. Krzysztof Burzyński · Aktualizacja: 30 kwietnia 2026

Zmarł rodzic albo dziadek w Polsce, a Ty od lat mieszkasz za granicą. Po zmarłym zostało mieszkanie, działka, oszczędności na koncie. Trzeba sprawę spadkową w Polsce „załatwić" — ale nie chcesz brać urlopu i lecieć do kraju na 2-3 rozprawy. Da się? Tak. W tym artykule pokazuję, jak to zrobić, krok po kroku.

Pierwsza decyzja: sąd czy notariusz?

W Polsce stwierdzenie nabycia spadku można uzyskać dwiema drogami:

• Akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza — szybki (jedno spotkanie), ale wymaga, żeby wszyscy spadkobiercy stawili się jednocześnie w tej samej kancelarii notarialnej. Jeśli choć jeden mieszka za granicą i nie może przylecieć — ta droga odpada.
• Postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku — trwa dłużej (kilka miesięcy), ale w pełni daje się przeprowadzić zdalnie przez pełnomocnika.

Dla osób mieszkających za granicą praktycznie zawsze wybieramy drogę sądową — nawet jeśli reszta rodziny jest w Polsce. Powód: nie da się uniknąć Twojej obecności u notariusza, a do sądu może pójść adwokat.

Krok 1: pełnomocnictwo dla adwokata

Bez pełnomocnictwa nikt nie poprowadzi za Ciebie sprawy. Dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku potrzebne jest pełnomocnictwo procesowe. Możesz je sporządzić na trzy sposoby:

1. W polskim konsulacie — najtaniej. Konsul potwierdza Twój podpis. Jadanie do Londynu, Manchesteru, Berlina czy Hagi to z reguły jeden dzień. Konsulat w UK pobiera obecnie kilkadziesiąt funtów za potwierdzenie.
2. U notariusza zagranicznego z apostille — droższe, ale wygodne, jeśli mieszkasz daleko od konsulatu. Notariusz spisuje pełnomocnictwo, a urząd właściwy w danym kraju nadaje apostille (Konwencja haska). Apostille jest uznawane w Polsce bez dodatkowych formalności.
3. Pełnomocnictwo zwykłe e-mailem — w niektórych typach spraw, ale w postępowaniach o stwierdzenie nabycia spadku sądy często wymagają poświadczenia podpisu, więc bezpieczniej zrobić to przez konsulat.

Krok 2: zebranie dokumentów

Niezbędne minimum:

• Akt zgonu spadkodawcy (oryginał lub odpis skrócony — adwokat pobiera w urzędzie, jeśli go nie masz).
• Akt urodzenia osoby dziedziczącej (czyli Twój) i ewentualnie akt małżeństwa, jeśli zmieniło się Twoje nazwisko.
• Akty stanu cywilnego pozostałych spadkobierców — adwokat ustali, kogo dotyczy postępowanie.
• Testament, jeśli istnieje. Skan wystarczy do wstępnej oceny; oryginał trzeba okazać w sądzie (otwarcie i ogłoszenie testamentu).
• Lista składników majątku — adres mieszkania, numery rachunków bankowych, numer KW (księgi wieczystej), informacja o pojazdach. To nie jest formalnie wymagane do samego postanowienia, ale potrzebne, żeby później skutecznie odebrać majątek.

Krok 3: złożenie wniosku do sądu

Wniosek składamy w sądzie rejonowym ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w Polsce. To zwykle sąd rejonowy w mieście, w którym był zameldowany lub mieszkał. Adwokat przygotowuje wniosek, który zawiera:

• oznaczenie wszystkich spadkobierców ustawowych i testamentowych,
• wskazanie podstawy dziedziczenia (ustawa lub testament),
• wykaz dokumentów,
• żądanie stwierdzenia, kto i w jakich częściach dziedziczy.

Krok 4: rozprawa

W typowej sprawie odbywa się jedna rozprawa. Adwokat reprezentuje Cię na sali sądowej. Sąd przesłuchuje pozostałych spadkobierców (jeśli są w Polsce) i odbiera tzw. zapewnienie spadkowe — oświadczenie o liczbie i tożsamości osób uprawnionych do spadku, o testamentach itd.

Twoje zapewnienie spadkowe — jeśli sąd uzna, że jest niezbędne — możesz złożyć:

• w polskim konsulacie w trybie międzynarodowej pomocy prawnej,
• przed sądem zagranicznym z udziałem konsula,
• w wyjątkowych wypadkach — przez wideokonferencję, jeśli sąd polski ją zarządzi.

Krok 5: postanowienie i co dalej

Po rozprawie sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Po jego uprawomocnieniu się (co do zasady 7 dni od doręczenia, jeśli nikt nie zaskarży) otrzymujemy odpis prawomocny. Dopiero z tym dokumentem można:

• zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego (formularz SD-Z2 — w 6 miesięcy, by skorzystać ze zwolnienia w I grupie podatkowej);
• uzgodnić wpis nowych właścicieli w księdze wieczystej;
• odebrać środki z rachunków bankowych;
• przepisać pojazd w wydziale komunikacji;
• przeprowadzić dział spadku, jeśli spadkobierców jest kilku i chcecie podzielić majątek.

Ile to trwa i kosztuje

Czas: typowo 3–6 miesięcy od złożenia wniosku do prawomocnego postanowienia (sprawy bezsporne). Sprawy z zagranicznym przesłuchaniem mogą się wydłużyć o kolejne 2–3 miesiące.

Opłaty sądowe: 100 zł za wniosek o stwierdzenie nabycia spadku + 5 zł za wpis spadkobiercy do rejestru. Wynagrodzenie adwokata ustalamy indywidualnie — w sprawach typowych jest to stała kwota, znana z góry.

Dla większości moich klientów z UK, Niemiec, Holandii i USA cała sprawa zamyka się w jednej wizycie w konsulacie (na pełnomocnictwo) i korespondencji mailowej ze mną. Do Polski nie trzeba lecieć.

Najczęstsze pułapki

• Spóźnienie się do urzędu skarbowego — w I grupie podatkowej masz 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia na zgłoszenie SD-Z2. Po tym terminie tracisz pełne zwolnienie z podatku od spadku.
• Brak komunikacji między spadkobiercami — jeśli rodzina się skłóci, samo stwierdzenie nabycia spadku to dopiero początek. Może się pojawić sprawa o dział spadku, o zachowek, o rozliczenie nakładów.
• Pominięcie testamentu — jeśli istnieje, nawet sporządzony „na karteczce" pismem ręcznym, ma znaczenie. Nie ukrywaj go i nie niszcz — to przestępstwo, a sytuacja prawna zwykle wcześniej czy później się wyjaśni.

Co dalej?

Jeśli Twój przypadek pasuje do scenariusza opisanego wyżej, zacznij od krótkiego e-maila z opisem sprawy. Po wstępnej analizie będziesz wiedzieć, jakie dokumenty musisz zebrać, ile potrwa Twoja sprawa i ile zapłacisz.

Zobacz też

• Odrzucenie spadku z zagranicy — jak to zrobić w 6 miesięcy?
• Specjalizacja: prawo spadkowe