Odrzucenie spadku z zagranicy — jak to zrobić w 6 miesięcy?

Autor: adw. Krzysztof Burzyński · Aktualizacja: 30 kwietnia 2026

Po zmarłym zostały głównie długi: kredyty, niespłacone pożyczki, zaległości czynszowe, czasem gospodarstwo z hipoteką. Mieszkasz w UK, Niemczech, Holandii albo dalej i nie chcesz odpowiadać za zobowiązania spadkowe. Wyjście — odrzucić spadek. Tu pokazuję, jak to zrobić formalnie z zagranicy.

Najważniejsze: termin 6 miesięcy

Masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku — najczęściej od śmierci spadkodawcy (gdy dziedziczysz z ustawy) lub od dnia, gdy dowiedziałeś się o testamencie (gdy dziedziczysz z testamentu).

Po przekroczeniu terminu i braku oświadczenia uznaje się, że przyjąłeś spadek z dobrodziejstwem inwentarza (od 2015 r. taki jest domyślny skutek). To zabezpiecza Cię przed odpowiedzialnością ponad wartość majątku spadkowego, ale i tak nie pozbywasz się obowiązku zajmowania się spadkiem (rozliczenia, długi do wysokości aktywów, postępowanie ze spadkobiercami).

Zatem — działać szybko. Termin 6 miesięcy to bardzo mało, gdy weźmiemy pod uwagę zbieranie dokumentów, umawianie wizyty w konsulacie i czas pocztowy.

Forma oświadczenia

Oświadczenie o odrzuceniu spadku musi być złożone w określonej formie:

1. Przed sądem (rejonowym właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania w Polsce — co dla osoby mieszkającej stale za granicą jest mało praktyczne).
2. Przed notariuszem.
3. Przed polskim konsulem — to najczęściej wybierana opcja dla osób mieszkających za granicą.

Oświadczenie złożone przed konsulem ma tę samą moc, co oświadczenie przed sądem albo notariuszem w Polsce. Konsulat przesyła je następnie do właściwego sądu w Polsce.

Krok po kroku

1. Odpis aktu zgonu — pobierz lub poproś rodzinę w Polsce o pobranie z urzędu stanu cywilnego.
2. Twoje dane identyfikacyjne — dowód osobisty albo paszport polski. Polski paszport / dowód jest niezbędny — konsul nie obsługuje obywateli innych państw w sprawach spadkowych prowadzonych w Polsce.
3. Umów wizytę w konsulacie — londyński, manchesterski, edynburski, berliński, hamburski, monachijski, hagi i inne. System rezerwacji bywa zatłoczony, więc rób to natychmiast po decyzji o odrzuceniu spadku.
4. Wzór oświadczenia — adwokat przygotuje treść dopasowaną do Twojej sytuacji rodzinnej. Treść oświadczenia jest sformalizowana i musi zawierać określone elementy: dane spadkodawcy, datę śmierci, podstawę dziedziczenia, oświadczenie woli, dane wszystkich potencjalnych spadkobierców (w tym dzieci, którym po Tobie „spadnie" udział).
5. Podpis przed konsulem — podpisujesz oświadczenie na wizycie. Konsul potwierdza Twój podpis i przesyła oświadczenie do polskiego sądu.
6. Potwierdzenie — po kilku tygodniach otrzymujesz potwierdzenie, że oświadczenie wpłynęło do sądu w Polsce.

Co z dziećmi małoletnimi?

To najczęstsza pułapka i miejsce, w którym najwięcej osób się potyka.

Po Twoim odrzuceniu spadku udział „spada" na Twoich zstępnych (dzieci, a jeśli dzieci też odrzucą — na wnuki). Jeśli Twoje dzieci są pełnoletnie, każde z nich składa swoje oświadczenie odrębnie — w terminie 6 miesięcy od chwili, gdy dowiedziało się o swoim powołaniu (czyli w praktyce od chwili Twojego odrzucenia).

Jeśli dzieci są małoletnie, sprawa jest dwuetapowa:

1. Wniosek do sądu rodzinnego — w Polsce lub w państwie zamieszkania dziecka, w zależności od konkretnej sytuacji — o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego. Sąd ocenia, czy odrzucenie jest w interesie dziecka (zwykle tak, gdy spadek jest obciążony długami).
2. Po prawomocnym postanowieniu — oświadczenie w imieniu dziecka składa rodzic (oboje rodziców musi działać zgodnie). Również w konsulacie.

Termin 6 miesięcy w przypadku dziecka biegnie od chwili odrzucenia przez rodzica, ale jest zawieszony na czas trwania postępowania o zezwolenie sądu rodzinnego. Mimo to nie warto zwlekać — postępowanie sądowe trwa zwykle 2–4 miesiące.

Co jeszcze warto wiedzieć

• Odrzucenie spadku jest nieodwołalne — wyjątek to przypadki kwalifikowanego błędu albo działania pod wpływem groźby; takie sprawy są jednak trudne i wymagają postępowania sądowego.
• Wszystko albo nic — nie można odrzucić tylko części spadku. Odrzucasz całość albo przyjmujesz całość.
• Wierzyciele spadkodawcy mogą zaskarżyć odrzucenie, jeśli uznają, że odrzuciłeś spadek z pokrzywdzeniem ich roszczeń (np. masz wobec nich własne długi).
• Zachowek — odrzucenie spadku nie zamyka drogi do zachowku, jeśli okazałoby się, że jednak było coś wartościowego, a spadkobierca testamentowy uzyskał korzyść Twoim kosztem; tu jednak prawo jest niuansowe i wymaga indywidualnej oceny.

Najczęstsze błędy

• Czekanie „aż się wyjaśni, ile jest długów" — sześć miesięcy mija szybko, a w praktyce trzeba zadziałać w pierwszych 3–4.
• Odrzucenie tylko części rodziny — bracia odrzucają, a Ty zostajesz „bo masz polskie konto bankowe i Tobie wygodniej". To nieprawda, w takim wypadku Ty dziedziczysz wszystko, łącznie z długami.
• Pominięcie dzieci — odrzucasz spadek dla siebie, ale zapominasz, że Twoje dzieci również muszą.
• Niewłaściwy zakres oświadczenia — np. odrzucenie spadku „z dobrodziejstwem inwentarza" (to nie jest odrzucenie, tylko określony sposób przyjęcia).

Jeśli masz wątpliwości, czy w Twoim przypadku odrzucenie spadku jest właściwym rozwiązaniem — zacznij od konsultacji. Czasem warto przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza (zwłaszcza gdy w rachubie jest nieruchomość, której wartość przewyższa długi), a czasem — w pełni odrzucić.

Zobacz też

• Jak stwierdzić nabycie spadku w Polsce nie wyjeżdżając z UK?
• Zachowek dla Polaka mieszkającego za granicą
• Specjalizacja: prawo spadkowe